ਭਾਰਤ ਨੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇਰਾਨੀ ਰਾਜਦੂਤ ਮੁਹੰਮਦ ਫਤਾਲੀ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਹ ਕਦਮ ਉਦੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (ਆਈ ਆਰ ਜੀ ਸੀ) ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਾਰਨ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਮਜਬੂਰਨ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਸੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਦੂਤ ਕੋਲ ਸਖ਼ਤ ਵਿਰੋਧ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਫਤਾਲੀ ਨੂੰ ਤਲਬ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਜਲ ਮਾਰਗ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਇਰਾਨ ਨੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ ਮੁੜ ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਜਾਣੋਂ ਪੂਰਾ ਮਾਮਲਾ
ਦਰਅਸਲ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਤਣਾਅ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਭਾਰਤੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ‘ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਮਾਰਗ’ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ (ਆਈ ਆਰ ਜੀ ਸੀ) ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਫਾਇਰਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ‘ਟੈਂਕਰ ਟਰੈਕਰਸ’ (TankerTrackers) ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਪੂਰੀ ਘਟਨਾ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ‘ਚੈਨਲ 16’ ‘ਤੇ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਰਾਹੀਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ‘ਸਨਮਾਰ ਹੇਰਾਲਡ’ (Sanmar Herald) ਵਜੋਂ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਪਗ 20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਇਰਾਕੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧੀ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਦੂਜੇ ਜਹਾਜ਼ ‘ਜਗ ਅਰਨਵ’ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਭੀੜੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ (ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਾਸ ਤੇਲ ਮਾਰਗ ਹੈ) ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਡੀਓ ਤੋਂ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਅਤੇ ਇਰਾਨੀ ਫੌਜ ਵਿਚਾਲੇ ਹੋਈ ਤਿੱਖੀ ਬਹਿਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਅਮਲਾ ਇਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲ ਗਏ।
ਰੇਡੀਓ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਸਿਪਾਹ ਨੇਵੀ! ਮੈਂ ਮੋਟਰ ਟੈਂਕਰ ਸਨਮਾਰ ਹੇਰਾਲਡ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ… ਪਰ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ! ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨ ਦਿਓ!” ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸਿਪਾਹ ਨੇਵੀ (Sepah Navy) ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਰਾਨ ਦੀ ‘ਇਸਲਾਮਿਕ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰ’ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਦੇ ਰਣਨੀਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਕਥਿਤ ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਪੁਸ਼ਟੀ ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਅਜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਕਰੂ ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਦਰਾਮਦ ਲਈ ਖਾੜੀ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੈ।
