ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 27 ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਛਾਣਨ ਦੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ “ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ” ਹੈ ਅਤੇ “ਇਸ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ।”
ਚੀਨ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਦਮ ਨੂੰ “ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ, ਰੱਦ ਅਤੇ ਬੇਅਸਰ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਰਣਧੀਰ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਪੱਖ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।
ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਪ੍ਰੈੱਸ ਬ੍ਰੀਫਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜੈਸਵਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਅੰਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਤੱਥ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਇਸ ਅਟੱਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ।”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸਰਵੇ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 27 ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਛਾਣਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਦੀਆਂ ਪੇਈਚਿੰਗ ਦੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਚੀਨ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਗੁਓ ਜਿਆਕੁਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੇਈਚਿੰਗ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ “ਜ਼ਾਂਗਨਾਨ” ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ “ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ, ਰੱਦ ਅਤੇ ਬੇਅਸਰ” ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਗੁਓ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਇਸ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਪੇਈਚਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਨਾਮ ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਜਿਹੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ “ਅਰਥਹੀਣ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕਾ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮਕਰਨ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ। ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਗਈਆਂ 27 ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 1959 ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਕੰਟਰੋਲ ਰੇਖਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਲੈਸ਼ਪੁਆਇੰਟ, ਲੌਂਗ ਜੂ ਅਤੇ ਉੱਪਰੀ ਸੁਬਾਂਸਿਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਾਜਾ ਪਿੰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉੱਚਾਈ ਵਾਲੇ ਦਰੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਜ਼ੋ ਲਾ, ਰਿਜ਼ਾ ਲਾ, ਪੁਕੁਰ ਲਾ ਅਤੇ ਥਾਗ ਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਥਾਗ ਲਾ ਵਿਖੇ 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।
ਚਾਂਗਲਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਹੱਬ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਗੇਟਵੇ ਜੈਰਾਮਪੁਰ ਨੂੰ ਵੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੋ ਸਰੋਵਰ, ਬਾਰਾ ਕੁੰਡੂਨ, ਛੋਟਾ ਕੁੰਡੂਨ, ਧਨ ਬਾਰੀ, ਪ੍ਰੀਤਨਗਰ, ਤੇਰਿਤਨਗਰ, ਰਾਮਨਗਰ, ਜਸਵੰਤ ਗੜ੍ਹ, ਸਾਗਰ, ਪਦਮਾ, ਜੋਤੀਨਗਰ ਅਤੇ ਬੈਸਾਖੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਇਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 1962 ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹੀਰੋ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ ਥਾਪਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਥਾਪਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਛੋਟਾ ਰੋਪੁਕ, ਬਾਰਾ ਰੋਪੁਕ, ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਨਗਰ, ਸੁਨਪੁਰਾ, ਕਮਲਾਂਗ ਨਗਰ ਅਤੇ ਬੁੱਧਮੰਦਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਬੀਜਿੰਗ ਦੀ ਨਾਮਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮ 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਚੀਨ ਨੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਛੇ “ਮਿਆਰੀ ਨਾਵਾਂ” ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ 15 ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ 2023 ਵਿੱਚ 11 ਹੋਰ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਖੇਤਰ ਬਾਰੇ “ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਬਿਰਤਾਂਤ” ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਜੋਂ ਚੀਨੀ ਨਾਮਕਰਨ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਨਾ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵੇਂ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
