ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੋਟੀ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਹੈ। 2014-2018 ਅਤੇ 2019-2023 ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 4.7 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਟਾਕਹੋਮ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਸ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (SIPRI) ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ‘ਚ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। SIPRI ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਯੁੱਧਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਸਤਰੀਕਰਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੂਸ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1960-64 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਰੂਸ (1991 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ) ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁੱਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਦਾ 36 ਫੀਸਦੀ ਰੂਸ ਤੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ 2019-23 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੁੱਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 55 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕੀਤੀ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਚ 43 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਚ 43 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ 2019-23 ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 82 ਫੀਸਦੀ ਹਥਿਆਰ ਖਰੀਦੇ ਹਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 155 ਫੀਸਦੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ 6.5 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੀਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ‘ਚ 44 ਫੀਸਦੀ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ।
SIPRI ਆਰਮਜ਼ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਖੋਜਕਾਰ ਸਾਈਮਨ ਵੇਜਮੈਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਦਾ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਪਲਾਇਰ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਤਰ ਨੇ 2014-18 ਅਤੇ 2019-23 ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਗੁਣਾ (396 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ 2019-23 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਦਰਾਮਦਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।
