ਆਨਲਾਈਨ ਸਸਤੇ ਸੌਦਿਆਂ ਦਾ ਲਾਲਚ ਹੁਣ ਜੇਬ ‘ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਸ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ 299 ਰੁਪਏ ਦੀ ਡਰੈੱਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇਖ ਕੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਗੁਆ ਬੈਠੀ।
ਦੇਵਨਾਰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਨਰਸ ਨੇ ਫੇਸਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਡਰੈੱਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇਖਿਆ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 299 ਰੁਪਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਠੱਗਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਫੀਸ, ਜੀਪੀਐਸ ਚਾਰਜ, ਟਰੈਕਿੰਗ ਫੀਸ, ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕੋਡ ਅਤੇ ਐਡਰੈੱਸ ਕਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਵਰਗੇ ਬਹਾਨੇ ਬਣਾ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਪੀੜਤਾ ਨੇ 16 ਤੋਂ 20 ਅਪਰੈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਟਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਰੀਬ ਇੱਕ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਹਰ ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਰਡਰ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਾਧੂ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਜਦੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਡਰੈੱਸ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠੱਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੀੜਤਾ ਨੇ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ‘ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ। ਫਿਲਹਾਲ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕਰਕੇ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਠੱਗੀ ?
ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧੀ ਅਕਸਰ ਫੇਸਬੁੱਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਈਟਾਂ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਸਤੇ ਆਫ਼ਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ 90% ਤੱਕ ਦੀ ਛੋਟ) ਦੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿੰਕਾਂ ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫਰਜ਼ੀ ਪੇਜ ‘ਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਫਿਸ਼ਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬਚਾਅ ਲਈ ਅਹਿਮ ਸੁਝਾਅ:
ਸਾਈਬਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ:
ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰੀ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿੰਕ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੇਜ ‘ਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰੋ।
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੀਸ ਦੀ ਮੰਗ: ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਇਨਾਮ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫੀਸਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਠੱਗੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
ਸੁਚੇਤ ਰਹੋ: ਭਾਰੀ ਛੋਟ ਵਾਲੇ ਆਫ਼ਰਾਂ ‘ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰੋ।
ਮੁਸੀਬਤ ਸਮੇਂ ਕਿੱਥੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰੀਏ ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਈਬਰ ਠੱਗੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਸਾਈਬਰ ਹੈਲਪਲਾਈਨ ਨੰਬਰ 1930 ‘ਤੇ ਕਾਲ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਈਬਰ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਾਈਬਰ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੀ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ।
