ਕੋਟਕਪੂਰਾ 24 ਮਾਰਚ 2022 – ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੂਲ ਚਿੰਤਕ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਿਆਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ; ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ, ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ; ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹੀਦ, ਜੋ 23 ਮਾਰਚ, 1931 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈਨਿਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਛਾਣ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ, ਵਿਅਕਤੀਗਤਤਾ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਅਖੰਡਤਾ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੀ।
ਦਰਅਸਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲੂ – ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਬਣਾਇਆ – ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਵਚਨਬੱਧ, ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਕਈ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ’ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਜਾਂ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਨ ਸੀ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਵਾਦ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੇਖ ਲਈ ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲਕੱਤਾ (ਹੁਣ ਕੋਲਕਾਤਾ) ਤੋਂ ਛਪਦੇ ਰਸਾਲੇ ‘ਮਤਵਾਲਾ’ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਲੇਖ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਛਾਪਿਆ।
ਇਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, ‘ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਰਦੂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਇਹ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਤਾਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਲਿਪੀ ਤਾਂ ਬਣਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਇਹ ਫਾਰਸੀ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਲਾਜਵਾਬ ਸੀ, ਉਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇੰਨੀ ਸਟੀਕਤਾ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੰਨੀ ਤਿੱਖੀ ਲਿਖਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਸੀ, ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਗਲਦੇ ਹਨ।
ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਅਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਅਤੇ ਵੀਰ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਪ੍ਰੈਂਟਿਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਣੇਸ਼ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਮੋਢੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਠੋਸ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਕਲਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
