ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: Punjab News: 2019 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਖਰੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸਰਵੇਖਣ (Forest Survey) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਰਹੇ ਦਰੱਖਤ ਕਵਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਿਖਰ ‘ਤੇ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਸਟੇਟ ਫੋਰੈਸਟ ਰਿਪੋਰਟ (IFSR)-2021 ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਲਾ ਰਕਬਾ 456 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਘੱਟ (Area under forests and trees Down in Punjab) ਗਿਆ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ 145 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ 139 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰਫਲ 50,362 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ 2,985 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 55,673 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 44,212 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 16,118 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ 3,028 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਅੰਬਾਲਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਤਨ ਲਾਲ ਕਟਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਉਠਾਏ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰੀ ਭੂਪੇਂਦਰ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਆਈਐਸਐਫਆਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਜੰਗਲਾਤ ਕਵਰ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ- 2019. ਕਮੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਹਰੇ ਕਵਰ ਵਿੱਚ 2,261 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ 32,87,469 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 8,09,537 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਵਲ ਵਿੱਚ 2,261 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। 16 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਤ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਕਾਸ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਕਟਾਈ, ਜੈਵਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ, ਕਬਜ਼ੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2019-20 ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2021-22 ਤੱਕ, ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 529.32 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਜੰਗਲਾਤ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰ-ਜੰਗਲਾਤ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 15.01 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 13.87 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 11.93 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
